Ceyhun Karabağ / Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir
Ekonomik Problemler
Yerel kanalların en büyük sıkıntısının ekonomik olduğunu biliyoruz. Bunun temel sebebinin izleyici potansiyellerindeki düşük oran olduğu bilinir. Artık evlerde genellikle karasal anten değil uydu anteni, kablo TV veya yayın platformu kutuları bulunmaktadır. Bu sebeple yerel kanallar izleyicisine kavuşmakta zorlanmaktadır. Bu sıkıntıdan kurtulmak için yerel kanalların bir bölümü uydudan yayın yapmaktalar. Diğer kanallar için de uydudan yayın yapmak bir çıkış olabilir.
Frekans tahsisi bir an önce geçici olmaktan çıkarılmalı
Türkiye’de bir çok ilde yerel kanal yokken, çok sayıda yerel kanal olduğu bazı illerde rekabet had safhada olduğundan yerel kanallar yaşama güçlüğü çekmektedir. Karasal lisanslar herkesin bildiği gibi bir an önce yeniden düzenlenmelidir. Hem yerel kanalı olmayan illere bu hak verilmeli hem de her il için yerel kanal sayısında bir üst sınır belirlenmelidir. Türkiye’deki tüm yurttaşlar bulundukları ilin yerel kanallarında kaliteli yayın izlemeyi haketmekteler.
Bu ve bunun gibi ekonomik problemleri hemen herkes biliyor. Ancak bizim ağırlıklı olarak üstünde duracağımız konu teknik sorunlar olacaktır.
Personel sıkıntısı
Yerel kanallarda yaşanan personel sıkıntısı, yerel yayının yapıldığı illerin üniversitelerinin Radyo-TV bölümlerinde ve iletişim liselerinde öğrenim gören öğrencileri istihdam ederek büyük ölçüde çözülebilir. Bunun için eğitim kurumlarıyla ve öğretim görevlileriyle ortak projeler yürütülebilir. Bu sayede genç mezunlar hem yayıncılık ve teknik tecrübeyle hayata atılabilir hem de eğitim hayatlarında ekonomik olarak kendilerine katkı sağlamış olurlar. Mezun olan bazı öğrenciler yerel TV kanallarında çalışmaya devam da edebilirler.
Teknik Pro blemler
SDI yerine kompozit altyapı kullanmak
Yerel kanalların en büyük teknik problemlerinden biri SDI altyapıyı değil kompozit altyapıyı kullanmalarıdır. SDI altyapıyı kullanan yerel kanallar bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar azdır. Bunun sebebi bugüne kadar SDI çıkış veren CCU (kayıt kafası olmayan kamera kontrol üniteli) kameraların maliyetlerinin çok olması ve SDI görüntü mikser fiyatlarının oldukça yüksek oluşuydu. Yerel kanallar genellikle ENG denilen (aktüel çekim kameraları) kameraların video çıkışlarını görüntü mikserlerine bağlayıp kullanmaktalar. ENG kameraların ise SDI çıkışı genellikle yoktu. Ancak son dönemde SDI çıkışlı ENG kameralar çıktı. SDI görüntü mikserlerinin fiyatları ise oldukça düştü. SDI ve kompozit görüntünün kalite farkı oldukça yüksektir. Yerel kanallar artık yatırımlarını bu yönde yapmaya başladılar bile. Fiyatları oldukça düşük olan bu SDI görüntü mikserleri aynı zamanda HD yayını dahi desteklemektedir. Gelecekte yerel kanallar HD yayına geçtiğinde dahi bu görüntü mikserlerini kullanmaya devam edebilirler.
Ana kumanda ve rejiyi birbirinden ayırmak
Günümüzde halen Playout cihazı olmayan veya KJ sistemi olmayan bazı yerel kanallar olduğu gibi, diğer bir teknik problem de görüntü mikseri, Playout, KJ, kayıtçı olan ana kumandaya sahip bir yerel TV kanalı bile ana kumanda ve reji bir arada yayın yapmaktalar. Bunun sonucu olarak paket program dediğimiz ana kumandada yayın devam ederken rejide yapılması gereken bir çekim yapılamamaktadır. Bu sorunun önüne de ana kumanda ve reji birbirinden ayrılarak geçilebilir. Aynı zamanda ana kumanda ve reji bu şekilde birbirinin yedeği de olabilir.
Günümüzde Playout, KJ, görüntü mikseri ve kayıtçı sistemi bir arada bulunan cihazlar oldukça yaygınlaştı. Bu sistemlerde dikkat edilmesi gereken en önemli unsur, sistemin stabil olarak çalışmasıdır. Özellikle yerel kanallarda en çok kullanılan Playout’da Mpeg2 ve KJ’de Flash animasyon desteği önemlidir.
Kompozit görüntü mikseri kullanılan yerel kanallarda KJ sistemleri DSK’dan bağlanmaktaydı. Bu konudaki en büyük problem altyazısız kayıt yapılamamasıydı. Ancak günümüzde KJ sistemleri son çıkışa yani görüntü mikserinin çıkışına rahatlıkla bağlanabilmektedir. Eskiden son çıkışa bağlantı sıkıntı oluşturmaktaydı. Son çıkışta kullanılan bir KJ sistemi by-pass özelliği yoksa oldukça risklidir. By-pass özelliği yoksa KJ bilgisayarı kapandığında yayın kesilir. Ancak günümüzde son çıkış KJ’lerinde by-pass özelliği bulunmaktadır. Kompozit görüntü mikserinizin son çıkışına KJ bağlayacaksanız mutlaka by-pass özelliği olmalıdır.
Teknik arızalar
Yerel kanalların en sık karşılaştığı sorunlardan biri de teknik arızalar. Bu teknik arızaların en temel sebepleri gerekli bakımların yapılmaması, cihazlarda yedekli çalışmamak, virüs problemleri gibi sorunlardır. Sadece yayın cihazları değil tüm cihazların yıllık bakımları düzenli olarak yapılmalıdır. Nasıl arabamıza düzenli bakım yaptırıyorsak veya evimizdeki kombimize yıllık bakım yaptırıyorsak, yayın cihazlarında da sürekli çalışacak ve hiç sorun çıkarmayacak diye bir kaide yoktur. Cihazları tozdan, sıcaktan ve diğer olumsuz yan etkilerden korumalıyız. Sorun yaşamamak için cihazlar rack kabinlerde ve serin ve tozsuz ortamlarda tutulmalıdır. Aksi takdirde rack kabin maliyetinin çok daha üstünde cihaz maliyeti ve daha da kötüsü yayın anında aksamalar meydana gelebilir. Ayrıca PC bazlı yayın sistemlerinde virüslere dikkat etmek oldukça önemlidir. Bilgisayar bazlı sistemlerde çıkan teknik problemlerin büyük bölümü virüsler sebebiyle oluşmaktadır. Yayın ve kurgu bilgisayarları özel amaçlar hariç internete direkt bağlanmamalıdır. Bilgisayar sistemlerinde antivirüs yazılımı gibi yazılımlar sistemi aldığınız yere sorulmadan kurulmamalıdır. Anti-virüs yazılımları bazen sizi virüslerden bile daha zor duruma düşürebilir. Bunun dışında sistemi aldığınız firmaya danışmadan ekstra hiç bir yazılım veya plug-in yayın ve kurgu sistemlerine kurulmamalıdır. Bu sistemlere internet üzerinden gelecek bilgiler, resimler ve videolar ayrı PC’ler üzerinden gelmeli ve bu PC’lerde anti-virüs programları yüklü olmalıdır. Bu şekilde ağ bağlantısı üzerinden yayın ve kurgu sistemlerine virüs bulaştırılmamış olur.
Biraz daha maliyetli ancak en güzel çözümlerden biri, kullanıcıların önünde sadece klavye, mouse ve monitör olması, sistem kasasının ise rack kabinlerde tutulmasıdır. Bunun için klavye, mouse ve monitör uzatma kabloları kullanılmaktadır.
Yerel kanalların en büyük problemlerinden biri de video monitör kullanılmamasıdır. Bu konuda yeni çıkan SDI görüntü mikserlerinde multiwiever çıkışı bulunmaktadır. Bu tip görüntü mikserlerinde tek bir LCD ekrandan tüm kameralar takip edilebilmektedir. Kompozit görüntü mikserleri için ise 4’lü video monitörlerin fiyatları artık oldukça uygun. TV ekranı kullanmaktan yavaş yavaş vazgeçmek gerekiyor.
Yerel kanallarda bir diğer sorun da vektörskop kullanılmamasıdır. Son dönemlerde SDI altyapılar için piyasaya çıkan bilgisayar bazlı vektörskoplar bu sorunu çözebiliyor.
Bir diğer problem de aktüel kameralarda yaşanmaktadır. Aktüel kameralarda en büyük problemler genelde kayıt kafasında oluşmaktadır. Yeni çıkan teknolojilerde artık karta kayıt yapan aktüel kameralar üretildi. Bu şekilde karta kayıt yapan aktüel kameralar yerel kanalların yeni tercihleri olmalıdır. Karta kayıt yapan kameralarda hem kaseti bilgisayara aktarmada geçen süre ortadan kalkar hem de VTR kullanma sıkıntısından kurtulunur.
Yerel kanallarda bir diğer sıkıntı da spikerler tarafından yaşanıyor. Bir çok yerel kanalda halen prompter kullanılmıyor. Eskiden prompter fiyatları oldukça yüsekti ancak günümüzde oldukça ekonomik prompterlar üretilmeye başladı. Artık spikerler kağıda bağlı kalmadan ve zorlanmadan haber veya program metinlerini okuyabilirler.
Tüm bu sıkıntıları aşmış yerel kanallarda ise en ciddi sıkıntı arşiv düzenleyici bir yapının olmaması. Genellikle bu işlem en sona bırakılır. Ancak arşivin değeri gerçekte tüm ekipmandan daha yüksektir. Düzenli arşiv yapmaya başlamanın en önemli unsuru da erken arşiv yapmaya başlamaktır. Ne kadar geç arşiv yapılırsa o kadar zorluk çekilecektir. Burada zararın neresinden dönülse kardır mantığı oluşmalıdır.
Eskiden beri bahsettiğimiz dekor hazırlama ve dekor değiştirme maliyet ve zaman problemleri 3Dmax destekli 3 boyutlu sanal stüdyolarla rahatlıkla çözülebilir.
Yerel kanalların istediği bir uygulama da tartışma programlarında ulusal kanallarda olduğu gibi birden fazla konuşmacıyı aynı anda ekranda pencereler içinde göstermektir. “Picture in Picture”, veya yayıncılık dilinde kelebek denilen bu uygulama için kompozit giriş çıkışlara sahip ürünler artık oldukça ekonomik.
RTÜK kayıt sistemleri ise artık H.264 kayıtlara başladı. Bu sebeple çok daha az hard disk kullanarak 7 gün, 24 saat, 365 gün kayıtlar tutulabilmektedir.
Değerli okurlar, danışmak istediğiniz her türlü konuda bana ulaşabilirsiniz.
