Emre Usluer / Ciner Yayın Holding Yayın Sorumlusu
Günümüzde VTR’nin yerini “ingest” (kayıtçı olarak) ve “playout” (okuyucu olarak) cihazları aldı. Cut montaj setleri ve sonraları çıkan post cihazları ve özel dijital efekt cihazlarının (Ado) yerini non linear kurgu (doğrusal olmayan kurgu) setleri aldı. Babam Emin Y. Usluer Türkiye’deki televizyonculuk tarihinin kilometre taşlarından biri olduğundan dolayı, benim de ilk oyuncağım 2 inçlik (Ampex) cut montaj setleri olmuştu.
Günümüzde VTR’nin yerini “ingest” (kayıtçı olarak) ve “playout” (okuyucu olarak) cihazları aldı. Cut montaj setleri ve sonraları çıkan post cihazları ve özel dijital efekt cihazlarının (Ado) yerini non linear kurgu (doğrusal olmayan kurgu) setleri aldı. Babam Emin Y. Usluer Türkiye’deki televizyonculuk tarihinin kilometre taşlarından biri olduğundan dolayı, benim de ilk oyuncağım 2 inçlik (Ampex) cut montaj setleri olmuştu. TRT İstanbul Televizyonu’nda bu set ilk kez makasla kesmeden kesip yapıştırabilinen montaj seti ve VTR’si olmuştu. Günümüzün popüler montaj setlerine (Avid, Edius, Final Cut,Sony Vegas v.b.) geçiş sanki benim çocukluktan yetişkin bir insan olmam gibi aşama aşama yaşandı. Kurgu sistemlerinin tarihçesi önce 2 inçlik setler (Ampex), sonra 1 inçlik setler, sonra U-matikler ve daha sonraları 910 denilen Sony analog kurgu setleri (hala bazı kanallarda haber montajlarında kullanılmaktadır), sonra post setler ve şimdiki non linear kurgu setleri ile günümüze geldik ve süreç devam etmekte. Şimdi de set kavramı değişiyor, herkes kendi önündeki PC’sinden montajını yapıp izlemesini yapıp yayına gönderebiliyor. Televizyonculuk iş akışında döngü “ingest – non linear kurgu –playout” şeklindedir. Sanırım eski televizyoncular için ingest kavramı biraz karışık görünüyordur. Önce bu konuyu ele alalım.
Ampex 2 inçlik ilk montaj setleri
Sony U-Matic
Ingest, analog görüntüyü ve beslemeleri (canlı görüntü) non linear setlerde kurgulayabilecek şekilde, dijital görüntü formatlarına çevirmeye denir (mpeg2 avi v.b). Bu sayede, analog görüntüyü sadece 1 kişi izleme yaparken artık televizyon içerisindeki herkes, hem izleme hem de o dijital formatın üzerinde yetkisi dahilinde montaj yapabilmesini sağlar. Bunun sonucunda televizyon kanalları açısından hem hız, hem de ekonomik büyük fayda sağlanmış olur. Türkiye’de televizyon kanallarının çoğunda artık böyle bir departman ya vardır ya da olmak üzeredir. Birçok kanal yayın formatı olarak Mpeg2 seçmiştir. Bunun sebebi göreceli olarak az yer kaplaması (hem arşivleme hem de data transferi hızında kolaylık sağlaması) ve Mpeg2’ye uygun bol ingest ve playoutun mevcut olmasıdır.
Sony BVE-910
Ingestlerde yaşanan ve bütün televizyon kanalında gözlemlediğim bir sorunu bu yazımda paylaşmalıyım (field sorunu televizyonculuk dilinde resimdeki titreme sorunu). Bu sorunun sebebi interlace çalışırken bottom (lower) field - top (upper) field çalışma gereksinimidir. Burada dikkat edilmesi gereken o kanaldaki playout ile ingest uyumu ve ayarları, kanallar arasında transfer edilen medyaların kontrol edilip gerekirse tekrar ingestten geçirilmesi gereksinimidir. Eğer sizin çalıştığınız kanalın field’ine uygun bir medya gelmemişse, sizin playoutunuza uygun hale getirmek için yapabileceğiniz en basit yöntem Edius kurgu setinin timeline’nına, o görüntüyü alıp var olan field’ını tersine çevirmek olmalıdır. Ingest departmanında çalışan personel bence dijital formatlara hakim her tür VTR’yi kullanabilen, dikkatli ve düzenli çalışabilen personelden seçilmelidir.
Anakumanda Playoutları
Post Prodüksiyon Seti (ADO Efekt Cihazı Destekli)
Non linear kurgu setlerinin başlıcaları Avid, Edius, Final Cut, Sony Vegas’tır. Bence bütün setlerin ayrı ayrı üstünlükleri vardır. Montaj yapmaya Avid’te başladığım için ayrı görürüm ama birçok format desteğinden yoksun olması büyük zaman kaybına yol açmaktadır. Bence uzun metraj bir medya hazırlanıyorsa zaman sorunu da yoksa Avid’in işi derim. Edius tam bir haber kurgu seti neredeyse bütün formatları import süresi olmadan alabilmesi ve export süresinin kısa olması sayesinde en hızlı set ve benim favorim. Final Cut, Mac’in avantajları sayesinde efekt kısmında iyi format konusunda biraz daha geliştirilmektedir. Bence kullanım yeri aktüel programlar ve belgeseller olabilir. Sony Vegas için yorum yapmam yanlış olur, çünkü hiç üstünde montaj yapmadım. Yazılanları okuyarak bilgi vermek benim tarzım değildir.
Reji Playoutları
Yazdıklarım sadece tecrübe ile anlaşılmış bilgiler ve görüşlerdir. Bence bir kurgucu, en başta sabırlı, işinde titiz ve üç boyutlu düşünce yeteneğine sahip biraz da dijital format bilgisine sahip yetide olmalıdır. Her zaman kurgu setlerine ihtiyaç olacaktır ama kaba kurguyu herkes kendi PC’sindeki kurgu yazılımı ile yapıp ağır montajı setlerde bitirerek hem montajcıya yeterli zaman yaratılacak hem de daha hoş, elit kurgular ortaya çıkacaktır.
Sistem Odası Playoutları ve Sunucuları
Playoutlar yazımın başında yazdığım gibi VTR’nin okuma işlevinin yerine geçen dijital formatları okuyabilen yayın cihazlarıdır. Bir playout birden fazla VTR’nin görevini üslenebilir. Mesela film aralarındaki reklam ve tanıtım medyalarını playoutun listesine dizerek arka arkaya yayınlayabilirsiniz. Eskiden her bir görüntü için ayrı VTR olur ve resim mikserinden o VTR’ler seçilirdi. Playoutlarda stabillik ve kullanım kolaylığı çok önemlidir. Denenmiş, tecrübe edilmiş playoutlar bence en önemli tercih sebebi olmalıdır. Yaygın olmasından dolayı mpeg2 okuyabilmesi de önemli bir tercih sebebi olmalıdır. Eğer playoutun içinde bir depolama varsa birçok formatta export verebilmelidir (başta mpeg2 olmak üzere). Disklerinin de hızlı hard disklerden oluşturulmalı, Sata disk ise 10.000 rpm’li yada Sas, Scsi tercih edilmelidir (aynı anda okuma ile yazma işlemini yapabilmesi için). Playout kullanıcıları pratik düşünebilen hızlı karar alabilen dijital format bilgisi olan dikkatli kullanıcılar olmalıdır.
Sistem Odası
Tüm bu gelişmeler televizyon merkezlerini de derinden etkiledi. Resimlerde gördüğünüz sistem odası, ingest birimi ve reji ve anakumandalar klasik televizyon binalarındaki teknik odaların yerini aldı. Gördüğünüz resimler Taksim’de bulunan Habertürk Televizyonu’na aittir. Sistem yapısı, teknolojisi ve işleyişi ile 10 yıl öncesine göre çok farklı durumdadır. Bu sistemler Teknik Grup Başkanımız Semih Kaya’nın yönetiminde, televizyonculuğa TRT’de başlayarak yıllarını vermiş uzman kişilerinde tecrübelerini ve bilgi birikimlerinden de faydalanarak, uzman kadrosu ile kurulumunu, sistemlerin birbirine entegrasyonunu ve Ar-Ge’sini de yapmış, bütün yayın sistemlerini kurmuştur. Bu elit kadro, şu anda işletmesini ve Ar-Ge çalışmalarını ve zaman zaman da yeni sistem kurulumlarını yürütmektedir.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
