Televizyon Yapım Süreci -1

Yavuz Sezer / Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir

Başlarken

İki yıldır sürdürdüğümüz Film ve Televizyon Yapım Süreci dizi yazımızın Film Yapım Süreci geçen sezon bitmişti. Yeni dönemle birlikte Televizyon Yapım Süreci’ni ele alıp inceleyeceğiz. Bu dizi yazı sırasında merak ettiğiniz konular ya da görüşleriniz için yukarıdaki e-posta adresiyle irtibat kurabilirsiniz.

Televizyon yayıncılarının da görsel malzeme konusunda bize destek vermelerini bekliyoruz. Daha önce kendi çektikleri çeşitli çalışmaların fotoğraflarını bizimle paylaşırlarsa çok memnun olacağız. Özellikle yeni yetişen neslin konuları kavramalarına yardımcı olacaktır. Ben daha önce hazırladığım Film Yapım Süreci adlı kitaptaki görsel zenginliğin, öğrencime yansımasını birebir gördüğüm için belirtmekteyim.

Televizyon yayıncılığı yıllar içinde yapım teknikleri bakımından pek çok değişime uğramış ve her geçen gün daha da hızlı bir biçimde yeni teknolojilere ulaşmaktadır. Ancak, teknolojik yenilikler yapım ve yönetim konusunda, ilk öncülerin koyduğu ilkeler ve uygulama tekniklerinin çok da değişmediğini belirtmek gerekir.

Televizyon yapımcılığının temel unsurlarını gereksiz teknik ayrıntılara girmeden, çok kameralı tekniklerin kullanıldığı bir stüdyo düzenlemesinde anlatmanın; televizyon -ya da video- yapımları yapmaya koyulan herkes için yararlı olacağı kanısındayım.

Kitabın asıl ilgi alanı, düzenli ve ekonomik çalışmayı gerçekleştirmek için planlama, teknik ve yönetsel becerileri bir araya getirme yoluyla etkin televizyon yapımları yaratmak olacaktır.

Televizyon, yapısından ve kullandığı dilden kaynaklanan özelliklerle, gerçeklik ve inandırıcılık olgusunun aktarılmasında önemli bir araç konumundadır. Televizyonu diğer sanat ve iletişim biçimlerinden ayıran en önemli özellik, onun canlı olabilmesi ve anında izleyiciye ulaşmasıdır. Çünkü televizyon, günümüzde kullandığı teknoloji sayesinde görüntünün alınmasını ve izleyiciye ulaşmasını anında gerçekleştirebilmektedir.

Bu artı özelliği aynı zamanda televizyonun maliyetlerini de aşağı çeken bir unsur olup, bunu gereğince kullanan yöneticilerin; kamuoyunda etkinliklerini artırdıklarını ve aynı zamanda işletmelerinin kârlılığına yön verdiklerini gözlemlemekteyiz.

“Canlı” yayın, olayın meydana geldiği yer ve zamanda izleyiciye ulaşmak demektir. Bu da sizin üretmediğiniz, başkaları tarafından üretilmiş, yani sıfır maliyetli bir değerin yayınlaştırılması ve dolayısıyla değer kazanmasıdır. Televizyon teknolojisinin birden fazla kamera kullanması ve bu kameraların olayı farklı açılardan görüntülemesi de; olayın anında kurgulanmasını sağlamakta ve izleyiciye yönelik anlatımı güçlü kılmaktadır.

Bizim amacımız, elektronik yolla yayının nasıl aktarıldığı değil, yayına çıkacak program ve ona bağlı unsurların gelişimini ele alıp anlatmaktır.

Stüdyodan Ekrana

Sinema için düşünülen çerçeve kompozisyonu, ölçek, anlatım dili ve ses unsurunun, televizyona niçin uymadığından hareketle; televizyonun özelliğinin gerektirdiği ölçek seçimi, anlatım dili ve ses öğesi gibi ayrıntılar: YAPIM’ın üç aşaması [çekim öncesi, çekim, çekim sonrası] ve bu aşamaların ayrıntıları; araştırma, senaryo, mekân seçimi, oyuncu seçimi, yönetim ekibi, çekim ekibi, besteci vb. bulunması; film setinde ya da TV stüdyosundaki çekim aşamasında gerekli olan görüntü, ses, ışık, dekor, aksesuar, yemek-konaklama vb. unsurlar ile kurgu ve seslendirmenin özellikleri yeri geldiğinde ele alınacaktır.

Film ve Televizyon Yapım Süreci Arasındaki Farklar

Televizyon yapımlarının filmden ayrılmasının temelinde devamlılık ana unsuru vardır.

Film yapımları, bir senaryo ve ona bağlı bütçenin belirlenmesinden sonra yapılır.
Televizyon programları ise, bir yıl öncesinden planlanmaya başlanır.
Ana hatlara göre programlanan bu programlar; konu, konu alt başlıkları, sayı, süre, araştırma ve metin yazımı ve nihayetinde bütçelendirilerek gerçekleştirilir.
Filmde yapım süreci kesintili film çekimleriyle olabilir. Ancak televizyon bir devamlılık gerektirir.
Bu devamlılığın yerine getirilmesini ise, profesyonel bir ekip uyum içinde çalışırsa yapar. Çok sayıda kişinin yaptığı karmaşık bir iştir televizyonculuk.
Film istediği konuyu ele alabilir. Televizyon yayıncısı ise, kamuoyunu izlemek, gözlemek ve ona göre program yapmakla yükümlüdür. Aksi takdirde izlenme oranı düşer.

Yapım sürecinde uygulanacak yöntemin ana unsunları şunlardır

Program Yapım Taslağı: Programın bölümlere ayrılması [ya da birleştirilmesi], o bölümün adının, içinde kimin ve nelerin bulunduğunun, görüntü ve ses kaynaklarının, ayrıca her konunun süresinin gösterilmesi.

Yapım Planlama Toplantısı (Reji Toplantısı): Yönetmenin yapmak istediklerinin bir ön çalışmasını yapmak amacıyla, programda görev alan başlıca yapım, hizmet ve teknik konulardaki görevlilerin bir araya getirilmesi.

Set / Stüdyo Planı: Set / Stüdyoda nelerin olacağını [ana dekor / aksesuar] ve gereken çekimlerin yapılabilmesi için kameraların nerelere yerleştirileceğini gösteren mimari çizim.
Işıklandırma Planı: Reji toplantısında ve teknik provada kararlaştırılan dekorların ve oyuncuların ışıklandırılması için gereken aydınlatıcıların tiplerini ve pozisyonlarını gösteren yerleştirme planıdır.

Dış Prova: Yüksek teknolojili ve yüksek maliyetli stüdyo ortamının dışında bir alanda sanatçıların hareketlerinin ve performanslarının denenmesi.

Teknik Prova: Genellikle yalnızca drama tipi yapımlar için yapılır, bu işlem çekim sırasına göre işin provasıdır. Böylece, ışıklandırma, ses ve ilgili diğer kişiler set / stüdyoda neler olacağını görebilirler.

Çekim Senaryosu: Yönetmenin sesli olarak ve oyuncuların diyaloglarıyla birlikte yapmayı planladığı bütün çekimlerin yazılı bildirisi.

Kamera Kartları [TV Stüdyo çalışması için]: Yapım sırasında her kameranın yapacağı çekimlerin listesi; bu listelerde çekim sayıları, stüdyo planında gösterildiği şekilde kameranın pozisyonu, ayrıca çekim tanımları verilir.

Herhangi bir programdaki olaylar zinciri şöyledir:

Bütün yapımlar bir fikirle başlar. Bu fikir, “Şimdi hava durumu” kadar basit ya da bir entrika veya “Macbeth” oyunu kadar karmaşık olabilir. Program hazırlanır ve izleyiciler seyreder. Ama programın yaşam öyküsü, fikrin yaratıcısı izleyicinin tepkisini ölçene kadar tamamlanmış sayılmaz.

Bu tepki ister izleyici anketleri, mektupları veya bilgisayar oylamaları yoluyla, isterse programın parasal kazancından öğrenilsin, fikrin iyi olup olmadığını ve yapım sürecinin bu fikri, aslına sadık kalarak iyi bir yapım haline getirip getirmediğini görmek çok onemlidir.

Fikrin geliştirilmesi ve programın yapım meziyetlerinin değerlendirilmesi bizim konumuzun kapsamı dışındadır. Biz burada yapım sürecinin işleyişiyle ilgileniyoruz. Eğer programın bir başlangıç fikri yoksa sistemde bunu ilk başa oturtmanın da hiçbir anlamı yoktur.

TV Yapım sürecini daha ayrıntılı bir şemada gösterebiliriz:

Bu şema tek bir drama yapımı içindir.

Burada yazar tarafından, senaryo bir fikirden geliştirilmekte ve sonra çekim ekibine teslim edilmektedir.

“Dış provalar” olacaktır, çünkü bir oyunda oyuncular da vardır.

Bir “teknik prova” olacaktır, çünkü ışıklandırma yönetmeni ve ses yönetmeni oyuncuların yaptıkları bütün hareketleri görmek isteyeceklerdir.

Bu iki unsuru çıkarırsanız, şemanın geri kalan maddeleri hemen hemen diğer bütün yapımlar için geçerlidir.

Bu adımlardan her birini ayrıntılı olarak incelemeden önce, bir film/televizyon yapımının hem içinde hem de dışında kimin ne yaptığını inceleyelim ve sonra da kullanılan terimlerin bazılarına bakalım.

YAPIM EKİBİ

1. Yapım Öncesi

Program Sorumlusu [Editör]: Bir program yayıncısı, bir yapımın yayın içeriğinden sorumludur. Görevi, bu yayın içeriğini görsel olarak yorumlamaktır ve iyi bir yapım oluşturmak için bir yapım ekibi de onunla birlikte çalışır. Yayıncı, yalnızca bireysel programlarla değil tüm bir dizinin akıcılığı ve gelişimiyle ilgilenir. Bu kişi genellikle haberler, güncel olaylar ve magazin programlarında çalışır.

Yapımcı: Yapımcı, asıl fikrin sahibi ya da fikirden sorumlu tutulan kışıdır. İzleyicinin neyi görmek istediğini ve iyi bir yayını nelerin oluşturduğunu bilme becerisi nedeniyle seçilmiştir. Yapımcı iyi bir ekip lideridir. Görevi, fikrini görsel olarak yorumlamak ve iyi bir yapım oluşturmak olan yapım ekibine başkanlık eder.

Televizyonda yapımcı, yalnızca bireysel programlarla değil tüm bir dizinin akıcılığı ve gelişimiyle ilgilenir. Bu kişi genellikle drama, eğlence ve röportaj yapısında olmayan programlarda çalışır.

Sinemada yapımcı daha çok organizasyon ve lojistik hizmetlerden sorumludur.

Yapım Sorumlusu: Yapım Sorumlusu, bir bölümdeki bir veya daha fazla yapımcıya bağlı olarak çalışır. Onların genel bütçelerinden sorumludur, diğer bir deyişle, programın işletme müdürüdür.

Yönetmen: Yönetmen, yayın içeriğinin ya da fikrin sanatsal yorumundan sorumlu olan kişidir. Her tür programda yönetmen mutlaka gereklidir.

Yönetmen 1. Yrd.: Yapım yönetmeni drama ve eğlence programlarında görev yapar, burada yönetmenin yerini alabilir ve gerektiğinde yapımın sanatsal yönlerine yardım eder. Örneğin, dış provaların yürütülmesine yardım etme, çekim yerlerinin araştırılması, rol dağıtımı, müzik seçimi, fotoğraf ve arşiv filmi araştırmaları gibi.

Yardımcı Yapımcı: Yardımcı yapımcı, drama ve eğlence programları dışındaki pek çok programda yapımcıya, araştırma yaparak, senaryo yazarak, görüşleriyle katkıda bulunarak yardım eden ve aynı zamanda film sekanslarını ve/veya stüdyoyu yönetebilen kışıdır.

Gelecek sayıda “ YAPIM ÖNCESİ ” bölümüyle devam edeceğiz.